Gratis verzending vanaf €59
Bij Samuel Jessurun de Mesquita is het antwoord: verrassend veel.
Kijk naar zijn vogels. Een verenkleed hoeft niet natuurgetrouw geschilderd te worden. Tientallen evenwijdige lijnen zijn voldoende om veren, volume en richting te suggereren. Een zwarte achtergrond kan een dier juist naar voren laten komen, terwijl een uitgespaard wit vlak plotseling licht wordt.
De Mesquita gebruikte de beperkingen van grafische technieken niet als nadeel, maar maakte ze onderdeel van zijn beeldtaal.
Een uil wordt twee enorme ogen en een ritmisch patroon van veren. Een papegaai krijgt een bijna monumentaal silhouet. Bij een hert volgen honderden korte lijnen de ronding van zijn lichaam.
En toch blijven de dieren onmiddellijk herkenbaar.
Dat is een van de sterkste eigenschappen van De Mesquita’s dierenkunst. Hij vereenvoudigt zonder het karakter van het dier kwijt te raken.
In zijn oeuvre komen onder andere uilen, roofvogels, papegaaien, reigers, herten, apen en andere exotische dieren voor. Sommige kijken de beschouwer recht aan, andere worden volledig van opzij weergegeven. Daardoor krijgt ieder werk een eigen ritme en houding.
De Mesquita was gefascineerd door dieren en de patronen die hij in hun vormen ontdekte. Veren, vacht, schubben en huid boden eindeloze mogelijkheden voor grafische structuren.
Daarbij hoefde hij niet ieder detail letterlijk over te nemen. Een dier kon worden opgebouwd uit herhalende strepen, blokken, rondingen en patronen.
Dat geeft zijn werk een interessante dubbele werking: je ziet eerst een sterk grafisch ontwerp en tegelijkertijd een herkenbaar dier.
Naast dieren maakte De Mesquita ook planten en bloemen. Ook daar zie je zijn bijzondere manier van kijken terug.
Een bloem wordt geen romantisch boeket, maar een studie van vorm. Bloemblaadjes vormen ritmische lagen rond het hart en bladeren worden opgebouwd uit scherpe contouren en lijnstructuren.
Daardoor passen zijn bloemenprenten verrassend goed naast zijn dieren. Het onderwerp verandert, maar dezelfde grafische taal blijft aanwezig.
Samuel Jessurun de Mesquita werd in 1868 geboren in Amsterdam. Hij werkte als graficus en kunstenaar en experimenteerde met verschillende technieken. Hij is vooral bekend geworden om zijn houtsneden en houtgravures, maar maakte daarnaast onder meer etsen, lithografieën, aquarellen en tekeningen.
Zijn onderwerpen waren eveneens veelzijdig: dieren, vogels, planten en bloemen, portretten en fantasievoorstellingen komen binnen zijn oeuvre naast elkaar voor.
Hij was bovendien docent. Zijn bekendste leerling was M.C. Escher, die later zelf wereldberoemd zou worden met zijn grafische kunst.
De relatie met Escher maakt De Mesquita kunsthistorisch extra interessant. De Mesquita zag het talent van de jonge Escher en speelde een belangrijke rol in diens ontwikkeling als graficus.
Wanneer je het werk van beide kunstenaars kent, zijn overeenkomsten in hun aandacht voor lijn, vlak, patroon en grafische techniek interessant om te ontdekken. Toch heeft De Mesquita een duidelijk eigen stijl.
Waar Escher later beroemd werd met perspectief, geometrie en onmogelijke werelden, bleef bij De Mesquita juist de expressieve kracht van het onderwerp sterk aanwezig.
De werken zijn bijzonder geschikt om op twee manieren te bekijken.
Van een paar meter afstand zie je vooral het silhouet. De grote zwarte en lichte vlakken bepalen de compositie en zorgen ervoor dat een uil, vogel of aap onmiddellijk opvalt.
Loop je dichter naar het werk toe, dan verandert het beeld. Je ontdekt fijne arceringen, kleine inkepingen en verschillende richtingen in de lijnen.
Dat maakt deze grafiek ondanks het beperkte kleurenpalet allesbehalve eenvoudig.
Juist omdat kleur nauwelijks een rol speelt, laat De Mesquita zich gemakkelijk combineren met verschillende interieurs.
Op een witte muur worden de zwarte vormen helder en grafisch. Tegen donkergroen, diepblauw of een warme aardetint krijgt een lichte prent juist meer contrast. Hout en natuurlijke materialen sluiten mooi aan bij de dieren- en plantmotieven.
Je kunt daarom zowel één grote dierenprent als blikvanger gebruiken als meerdere werken verzamelen tot een zwart-witte kunstwand.
Bij De Mesquita hoeft een serie niet uit drie vergelijkbare vogels te bestaan. Juist de verschillen kunnen interessant zijn.
Combineer bijvoorbeeld:
Het consequente gebruik van zwart, wit en grafische lijnen zorgt vanzelf voor samenhang.
Zo ontstaat een verzameling die gevarieerd is in onderwerp en formaat, maar toch duidelijk bij elkaar hoort.
Een poster op papier benadrukt het oorspronkelijke karakter van de grafiek. Een strak kunstpaneel kan dezelfde houtsnede juist opvallend modern maken. Op wit opaal plexiglas kunnen de heldere en donkere vlakken weer een andere uitstraling krijgen.
De collectie kan worden uitgevoerd als onder meer poster, textielframe, plexiglas, kunstpaneel, stoffen print, sticker en kunstkaart.
Welke uitvoering je ook kiest, bij De Mesquita blijft één element altijd dominant: het lijnenspel.
De levensgeschiedenis van Samuel Jessurun de Mesquita eindigde tragisch tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1944 werden hij en zijn vrouw door de nazi’s gedeporteerd naar Auschwitz, waar zij werden vermoord.
Na de oorlog raakte zijn naam lange tijd op de achtergrond. Zijn oeuvre verdient echter een eigen plaats binnen de Nederlandse grafische kunst, los van zijn bekendheid als leermeester van Escher.
Zijn dieren, vogels en planten laten zien hoe krachtig een beeld kan worden wanneer een kunstenaar vrijwel alles weglaat behalve vorm, lijn, ritme en contrast.