Gratis verzending vanaf €59

Henri Verstijnen – dierenkunst van tijger tot zilverreiger

Een tijger die je recht aankijkt, een sierlijke zilverreiger tussen het water, een nieuwsgierige eekhoorn of een sluierstaart die bijna door het papier lijkt te zwemmen. Henri Verstijnen (1882–1940) maakte van het dierenrijk zijn belangrijkste inspiratiebron. Zijn grafische kunst combineert nauwkeurige observatie met sierlijke lijnen, sterke contrasten en invloeden uit Art Nouveau en Japanse kunst. Ontdek een bijzondere verzameling Nederlandse dierenkunst met vogels, vissen en andere dieren in de hoofdrol.
Jonge merels - Henri Verstijnen

Een papieren dierentuin

Wie door de kunst van Henri Verstijnen bladert, komt steeds een ander dier tegen.

Een konijn zit stil. Een pauw toont zijn veren. Ganzen staan dicht bij elkaar. Een reiger maakt zijn verenkleed schoon, terwijl een andere vogel zich tegen de wind lijkt te verzetten. Onder water verschijnen sierlijke vissen en aan de andere kant van het dierenrijk kijkt een tijger je indringend aan.

Juist die verscheidenheid maakt Verstijnens collectie zo aantrekkelijk. Je hoeft niet te kiezen tussen vogelkunst, vissen of andere dieren: binnen één oeuvre komen ze allemaal samen.

Het dier krijgt alle aandacht

Verstijnen plaatste zijn dieren vaak nadrukkelijk in het middelpunt. Achtergronden zijn geregeld donker, rustig of opgebouwd uit subtiele planten en lijnen.

Daardoor gaat je blik automatisch naar het dier.

Bij vogels worden veren onderdeel van het lijnenspel. Bij vissen gebruikt hij schubben, vinnen en lange staarten als decoratieve vormen. Bij een tijger zijn juist ogen, vacht en kop bepalend.

Het resultaat zit ergens tussen een natuurstudie en decoratieve grafiek in.

Van Java naar de Nederlandse kunstwereld

Henri Cornelis Gerard Marie Verstijnen werd in 1882 geboren in Soekaboemi op Java. Zijn eerste levensjaren bracht hij daar door voordat het gezin terugkeerde naar Nederland. In Arnhem volgde hij tussen 1898 en 1900 kunstonderwijs.

Zijn loopbaan begon niet direct als vrij kunstenaar. Hij werkte eerst als plateelschilder in Gouda en later als ontwerper voor de keramiek- en metaalindustrie in Bohemen. Na terugkomst in Nederland werkte hij bij Société Céramique in Maastricht. Vanaf 1918 was hij actief in Den Haag en exposeerde hij onder andere via de Haagse Kunstkring en Pulchri Studio.

Die achtergrond in toegepaste kunst is interessant wanneer je zijn latere dierenprenten bekijkt. Zijn gevoel voor decoratie, ritme en patroon is daarin duidelijk aanwezig.

Vogels: van merel tot maraboe

Binnen Verstijnens dierenwereld nemen vogels een bijzondere plaats in.

Reigers en zilverreigers lenen zich met hun lange halzen en poten uitstekend voor zijn sierlijke manier van tekenen. Bij een pauw draait het juist om de structuur van de veren. Kleinere vogels krijgen weer een heel andere intimiteit.

In de collectie komen onder meer merels, ganzen, een maraboe, pauw, paradijsvogel en verschillende reigers voor. Het Rijksmuseum bezit eveneens een omvangrijke groep vogelprenten van Verstijnen, waaronder een nachtreiger, grote zilverreiger, winterkoning en een zilverreiger in de wind.

Onder water verandert zijn lijnenspel

Zijn vissen vormen bijna een afzonderlijke wereld.

De vinnen van een sluierstaart waaieren uit, terwijl schubben worden opgebouwd uit patronen van kleine lijnen. Daardoor zijn de vissen natuurvoorstellingen én grafische composities.

Het Rijksmuseum bewaart onder andere zijn prenten Sluierstaart, Chaetodon visch en Kameelsluierstaart.

Voor een kunstwand kun je verschillende vissen combineren tot een kleine onderwatercollectie, of juist één vis plaatsen tussen vogel- en plantenprenten.

Grafico: Verstijnens eigen grafische experiment

Een van de interessantste aspecten van Henri Verstijnen is dat hij experimenteerde met zijn eigen grafische procédé: grafico.

Hoe deze techniek precies werkte, is niet volledig bekend. Het Rijksmuseum beschrijft de methode bij zijn prent Marabout als een techniek die volgens de kunstenaar ergens tussen ets en lithografie lag.

Dat experimenteren met techniek hielp Verstijnen bijzondere effecten in lijn, toon en kleur te bereiken en geeft zijn grafiek een herkenbare uitstraling.

Waarom zijn dieren zo decoratief ogen

Verstijnen werkte natuurgetrouw, maar kopieerde de natuur niet simpelweg. In zijn werk zijn invloeden van Art Nouveau, japonisme en symbolisme herkenbaar.

Dat verklaart waarom een vis of vogel soms bijna onderdeel wordt van een ornament.

Een lange reigerhals vormt een gebogen lijn door de compositie. Waterlelies creëren ronde vormen rondom een vogel. De staart van een pauw wordt een patroon. Takken, gras en water worden gebruikt om het dier visueel te omlijsten.

Daarmee zijn deze werken interessant voor zowel dierenliefhebbers als liefhebbers van Jugendstil en historische grafiek.

Maak je eigen verzameling dierenkunst

Deze collectie leent zich bijzonder goed voor combinaties. In plaats van alleen vergelijkbare afbeeldingen naast elkaar te hangen, kun je een kleine natuurverzameling samenstellen.

  • Vogelwand: combineer reigers, pauw, merels, ganzen en andere vogelprenten.
  • Onderwatercollectie: plaats verschillende sluierstaarten en andere vissen bij elkaar.
  • Exotische dieren: combineer tijger, paradijsvogel en opvallende vissen.
  • Nederlandse natuur: kies bijvoorbeeld konijn, eekhoorn en vogels.
  • Flora & fauna: wissel dieren af met Verstijnens waterlelies en andere plantenvoorstellingen.

Omdat veel werken dezelfde grafische uitstraling en rustige natuurlijke tinten hebben, ontstaat ook met verschillende diersoorten een samenhangend geheel.

Van historische grafiek naar wandkunst

Zwart-witte en zacht gekleurde dierenprenten zijn gemakkelijk in een interieur te gebruiken. Ze combineren mooi met hout, donkergroen, crème en natuurlijke materialen, maar kunnen tegen een strakke witte muur juist opvallend modern ogen.

De werken van Henri Verstijnen kunnen worden gekozen in verschillende uitvoeringen, zoals posters, textielframes, plexiglas, kunstpanelen, stoffen prints, stickers en kunstkaarten.

Bij zijn donkere grafiek kan een groter formaat de fijne lijnen extra zichtbaar maken. Kleinere formaten zijn juist geschikt om verschillende dieren als verzameling naast elkaar te presenteren.

Een Nederlandse dierenkunstenaar om opnieuw te ontdekken

Verstijnen was veel meer dan alleen graficus. Hij werkte als tekenaar, illustrator, schilder, ontwerper en beeldhouwer en maakte daarnaast boekillustraties, reclamewerk en dierenkalenders. Zijn dierenkunst bleef echter een rode draad door zijn oeuvre.

Dat maakt zijn collectie vandaag bijzonder veelzijdig. Van een statige maraboe tot een kleine eekhoorn en van een sierlijke vis tot de indringende kop van een tijger: ieder dier kreeg van Verstijnen een eigen uitstraling.

Ontdek Henri Verstijnen als dierenkunstenaar en stel een wand samen waarin vogels, vissen, planten en andere dieren samen één bijzondere wereld vormen.